Cho trẻ ăn bổ sung thế nào là tốt?

Sữa mẹ là thức ăn đầu tiên và tốt nhất đối với trẻ trong 6 tháng đầu, nhưng sau 6 tháng do trẻ phát triển nhanh, nhu cầu dinh dưỡng đòi hỏi cao hơn vì thế để đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng, ngoài sữa mẹ, trẻ cần được bổ sung (ăn sam hay ăn dặm).

Ăn bổ sung hợp lý là gì? Đó là cho trẻ ăn thêm các loại thức ăn khác ngoài sữa mẹ như bột, cháo, cơm, hoa quả, hợp lý theo thời điểm, hợp lý theo đúng độ tuổi, hợp lý về số lượng, chất lượng, cân đối giữa các thành phần dinh dưỡng và được chế biến theo đúng phương pháp.

Khi nào nên bắt đầu cho trẻ ăn bổ sung?

Từ tháng thứ 6 trở lên do nhu cầu năng lượng cao hơn mà sữa mẹ không đủ cung cấp, vì vậy, ngoài sữa mẹ nên cho trẻ ăn bổ sung giúp trẻ phát triển, hoạt động tốt và khoẻ mạnh. Sau 6 tháng, hệ tiêu hoá của trẻ đã phát triển tương đối hoàn thiện, để trẻ có thể tiêu hoá được một số loại thức ăn, vì thế thời điểm này thích hợp để cho trẻ ăn bổ sung.

Khi trẻ ăn bổ sung, có nghĩa là bé tập làm quen với thức ăn mới (thịt, trứng, cá, rau…) và cách cho ăn, từ bú mẹ đến ăn bằng thìa, từ thức ăn hoàn toàn lỏng là sữa đến thức ăn đặc hơn, vì thế các bà mẹ cần kiên trì tập cho con quen dần theo nguyên tắc từ lỏng đến đặc, từ ít đến nhiều. Trong vài ngày đầu khi mới ăn nên cho ăn bột loãng sau đó đến bột đặc mềm, ăn từ ít vài ba thìa rồi tăng lên nửa bát, một bát theo lứa tuổi. Tập cho trẻ làm quen với từng loại thức ăn, nhất là khi cho trẻ ăn thức ăn mới.

Trẻ cần được ăn đầy đủ các nhóm thực phẩm.

Khi chế biến thức ăn đảm bảo mềm dễ nhai, dễ nuốt và thường xuyên thay đổi các loại thực phẩm trong mỗi bữa ăn như sáng ăn bột thịt, trưa ăn bột cá, tối ăn bột trứng… hợp với khẩu vị của trẻ, như vậy không những cung cấp đủ chất dinh dưỡng mà lại kích thích trẻ ăn ngon miệng, không bị biếng ăn. Hiện nay, nhất là ở các thành phố lớn, các bà mẹ thường cho con ăn quá nhiều chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa…), nhưng lại thiếu chất bột đường, rau xanh, hoa quả, vì thế bữa ăn của trẻ không đủ năng lượng, vitamin và chất khoáng.

Nhiều bà mẹ thường cho con ăn bánh kẹo, uống nước ngọt trước bữa ăn, như vậy sẽ làm trẻ ăn ít do chất ngọt làm tăng đường huyết gây ức chế dịch vị làm trẻ chán ăn, bỏ bữa. Cần xoá bỏ quan niệm cho rằng, trẻ ăn cơm sớm sẽ cứng cáp hoặc ăn nước xương ống, xương chân gà sẽ chống được còi xương hoặc chỉ cho trẻ ăn nước ninh, nước luộc.

Do trẻ cần rất nhiều chất dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu lớn và phát triển của cơ thể. Vì thế, thức ăn bổ sung của trẻ cần đảm bảo cung cấp năng lượng, đủ các chất dinh dưỡng. Muốn vậy, mỗi bữa ăn bổ sung cần có 4 nhóm thực phẩm sau:

- Nhóm chất đạm: nguồn động vật (thịt, cá, trứng, sữa…), nguồn thực vật (đậu, đỗ, vừng/mè, lạc/đậu phộng…).

- Nhóm chất bột: gạo, mỳ, ngô, khoai, sắn…

- Nhóm chất béo: dầu, mỡ, bơ.

- Nhóm cung cấp vitamin, chất khoáng: rau, quả, đặc biệt các loại rau có màu xanh thẫm (rau ngót, rau muống, rau dền, mồng tơi, rau cải... và các loại quả có màu vàng (đu đủ, xoài, hồng, chuối...).

Số lượng bữa ăn bổ sung:

- Số lượng bữa ăn và số lượng của mỗi bữa bổ sung của trẻ trong ngày tuỳ thuộc vào lứa tuổi.

- Trẻ 6 - 7 tháng: Bú mẹ là chính, bổ sung 1-2 bữa bột và nước quả.

- Trẻ 8 - 9 tháng: Bú mẹ, 2 - 3 bữa bột đặc, nước quả hoặc hoa quả nghiền.

- Trẻ 10 - 12 tháng: Bú mẹ, 3 - 4 bữa bột đặc hoặc cháo, hoa quả nghiền.

- Trẻ 1 - 2 tuổi : Bú mẹ, 3 bữa chính (cháo), 2 bữa phụ, hoa quả.

- Trẻ 2 - 3 tuổi: 3 bữa chính (cơm nát), 2 bữa phụ, hoa quả.

Trẻ trên 1 tuổi nếu không được bú mẹ, nên cho trẻ uống thêm 500ml sữa bò hoặc sữa đậu nành.

Từ 3 tuổi trở lên cho trẻ ăn cơm như người lớn nhưng phải được ưu tiên thức ăn (thức ăn nấu riêng) và cho ăn thêm 2 bữa phụ: cháo, phở, bún, súp, sữa.

Cách cho trẻ ăn:

Khi trẻ mới tập ăn bổ sung, trẻ cần được học “cách ăn”. Cách chăm sóc bữa ăn cho trẻ quan trọng là thái độ và thực hành của bà mẹ và người chăm sóc trẻ. Dạy trẻ học ăn bằng cách khuyến khích, kiên trì, giúp đỡ để tạo không khí ăn uống. Tránh không nên ép buộc trẻ ăn, gây không khí căng thẳng, ồn ào khi ăn.

Muốn biết trẻ đã được ăn uống đúng và đủ chưa, cần theo dõi cân nặng của trẻ trên biểu đồ phát triển hàng tháng, nếu trẻ lên cân đều đặn tương ứng với kênh A trên biểu đồ là trẻ đã được nuôi dưỡng tốt. Còn không lên cân hoặc tụt cân thì có thể trẻ bị bệnh hoặc nuôi dưỡng không đúng. Cần tìm nguyên nhân can thiệp sớm.

Bé lớn lên hàng ngày với sự thương yêu, nuôi dưỡng và chăm sóc của cha mẹ , người nuôi trẻ, với mong muốn “Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai”, thì chúng ta cần quan tâm tới trẻ ngay từ bữa ăn đầu đời.

TS.BS.Cao Thị hậu

Thiên tài và tinh hoa nền giáo dục Israel

Đất nước Israel, hay người dân Do Thái là quê hương sản sinh ra những thiên tài. Ở mảnh đất thiêng Jerusalem giàu truyền thống lịch sử này, cái nôi của 3 tôn giáo: Thiên Chúa, Do Thái và đạo Hồi, cũng là nơi sản sinh ra những bộ óc thiên tài. Trong đó có thể kể đến Jesus, Các Mác và Albert Einstein, những nhân vật lịch sử đã có tầm ảnh hưởng tới quá trình phát triển của toàn thể nhân loại.

Theo thống kê, tại Mỹ, 1/3 số triệu phú là người gốc Do Thái, 20% các giáo sư hàng đầu cũng gốc Do Thái. Những nhân vật nổi tiếng như ông chủ Facebook- Mark Zuckerberg, danh hài Charles Chaplin, ảo thuật gia David Copperfiled, tỷ phú Rockfeller, tỷ phú Abramovich cũng đều là người gốc Do Thái. Người Do Thái cũng là chủ nhân của hơn 30% giải thưởng Nobel. Bí quyết thành công của người Do Thái đã được tái hiện lại qua những lời kể của ông Đinh Xuân Lưu, nguyên Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền đầu tiên của Việt Nam tại Israel, và bà Lại Thị Hải Lý, người đã nhiều năm nghiên cứu về lịch sử và trí tuệ Do Thái.

Cũng giống như cây cà chua được kích thích bằng ánh sáng đỏ đúng thời điểm, não bộ của thai nhi hay của trẻ em từ 0-6 tuổi được kích hoạt đúng thời điểm sẽ sản sinh ra những thiên tài.

Nếu đặt chân tới Israel, bạn sẽ ngạc nhiên bởi những thành tựu thần kỳ của quốc gia này. Giữa sa mạc mênh mông mọc lên những vườn cây sum suê trái ngọt. Công nghệ lọc nước biển thành nước ngọt, hồ nước nhân tạo đã biến sa mạc thành những cánh đồng hoa. Vốn không hề được thiên nhiên ưu đãi, đất sa mạc cằn cỗi, nhưng Israel lại là nước có sản lượng nông nghiệp cao và trở thành vườn sản xuất rau quả mùa đông của châu u. Trong 60 năm qua, kể từ khi lập quốc, thu nhập bình quân của người Israel đã tăng lên gấp 50 lần, đạt 30.000 USD/năm hiện nay. Israel đã đi tiên phong trong lĩnh vực năng lượng tái tạo qua phát triển điện gió, điện mặt trời và năng lượng thay thế nhờ thu hồi động năng của ô tô trên đường để phát điện. Cứ mỗi km đường cao tốc đủ để cung cấp điện cho 250 hộ dân. Các sản phẩm công nghệ cao về công nghệ thông tin của Israel đã mang về 20 tỷ USD/năm cho quốc gia này. Israel còn sản xuất vệ tinh do thám chỉ nặng có 20 gram, bay cùng đàn bướm để thám thính, điều này đã giúp cho Israel trở thành một trong những quốc gia đi đầu thế giới về công nghệ quốc phòng.

Bà Lại Thị Hải Lý, một người thông thạo 5 ngoại ngữ từng làm việc cho tổ chức quốc tế ngữ trong và ngoài nước đã ví Việt Nam như một dân tộc Do Thái tại phương Đông, bởi sự tương đồng về lịch sử trong 2000 năm qua của hai dân tộc. Nếu so sánh chữ viết của người Việt cổ với chữ Do Thái, có thể thấy chúng giống nhau tới 80%. Bởi vậy mà người dân Israel rất yêu mến đất nước và con người Việt Nam. Việt Nam và Israel cũng là hai quốc gia duy nhất trên thế giới cùng trải qua 2000 năm dưới ách đô hộ của ngoại bang mà vẫn gìn giữ được tiếng nói và bản sắc văn hoá dân tộc. Cũng từng phải trải qua chiến tranh nhiều đau thương giống người dân Việt Nam, 1/3 dân số bị tiêu diệt, 3 triệu người Do Thái bị thảm sát bởi phát-xít, nhiều người dân bị bỏ đói hàng mấy tháng trời đã tạo ra khả năng sinh tồn cao và tôi rèn nên tinh thần sống lạc quan và bất khuất cho dân tộc này. Cũng giống người Việt Nam, người Do Thái đề cao và kế thừa các giá trị truyền thống. Tình yêu của nhân dân Do Thái với mảnh đất 2000 năm lịch sử cùng những năm tháng lưu đày đã biến cho giấc mơ của họ thành hiện thực, đó là đem lại phồn vinh và phát triển vượt bậc cho miền đất hoang mạc này. Những cuộc chiến liên miên cùng hoàn cảnh bị dồn đến chân tường đã làm cho tinh thần Do Thái được phát huy hơn bao giờ hết.

Chữ viết cổ của người Việt giống đến 80% chữ viết cổ của người Do Thái.

Theo Cựu Thủ tướng Israel, dân tộc này đã coi trí tuệ và nguồn nhân lực, 13 triệu người dân Do Thái trên toàn thế giới chính là tài sản lớn nhất của dân tộc. Tinh hoa của nền giáo dục Do Thái đã được đúc kết hàng ngàn năm qua Kinh Tohran và Kinh Talmudh, qua cách nuôi dạy con cái của các gia đình Do Thái. Đó chính là tính tự lập và khả năng sinh tồn. Theo triết lý của người Do Thái, chỉ số thông minh IQ chỉ chiếm có 20% trong bí quyết thành công, còn lại 80% nằm ở chỉ số vượt khó AQ và khả năng ứng dụng kiến thức và thích nghi với cuộc sống EQ. Đất nước chỉ có 8 triệu dân này mà có đến 800 tạp chí giáo dục gia đình. Ở Israel có các trường học quý tộc mà tại đó, các em bé phải trải qua những điều kiện khắc nghiệt để có thể vượt khó và hiểu giá trị của cuộc sống. Từ lúc 2 tuổi, các em đã phải bắt đầu học để tự làm mọi việc như tự xúc cơm ăn. Ở trường học thường xuyên tổ chức các chuyến thăm quan 1 ngày tới nơi làm việc của cha mẹ. Nhiều em đã chảy nước mắt vì chứng kiến cha mẹ là thợ dệt phải làm việc quần quật. Trẻ em Do Thái đều phải giúp bố mẹ làm việc nhà, kể cả những gia đình giàu có nhất. Sự nuông chiều vốn không phải là triết lý của người Do Thái, mà tình yêu của người mẹ dành cho con nằm ở khả năng tự lập và trưởng thành của người con sau này.

Người Do Thái cũng sớm rèn cho con khả năng quản lý tiền bạc và dạy con hiểu về giá trị của đồng tiền từ khi các em còn rất nhỏ. Chẳng hạn như ông bố của Chủ tịch HĐQT McCall từng hỏi con trai mình khi còn nhỏ là 1kg đồng tương đương với bao nhiêu xu. Ông trả lời 35 xu, bố ông nói rằng con có thể biến 35 xu thành 35 đô la. Thế là 20 năm sau, khi người cha qua đời, ông đã biến 35 xu thành 3,5 triệu đôla. Nhờ mua đất phế thải và chân tượng đồng Nữ thần Tự do với giá rẻ như bèo, ông sẻ phần đồng đó ra đúc thành các pho tượng nhỏ để bán, mỗi bức có giá 35 xu, và tài sản của ông cứ tích luỹ từ đó. Việc cho con sớm nhận biết với tiền là cách để các bậc phụ huynh Do Thái giúp con mình sớm hiểu được giá trị của lao động. Ngoài ra, người Do Thái còn là dân tộc chăm đọc sách nhất thế giới, sách quý được truyền từ đời này sang đời khác, có hơn 1000 thư viện trên khắp cả nước và tủ sách thường được đặt đầu giường của mỗi em nhỏ.

Ngoài ra còn có thể kể đến thuyết Thai giáo học “Thai nhi là Thiên tài” và phương pháp giáo dục sớm 0-6 tuổi được lưu truyền lại trong kinh Tohran và kinh Talmudh của người Do Thái. Chính vì vậy, trò chuyện với thai nhi, vận động nhẹ nhàng, giải toán cho bà bầu,… là các cách đã được các bà mẹ áp dụng để nâng cao khả năng phát triển trí tuệ cho thai nhi. Các nhà khoa học cũng cho rằng con người chỉ sử dụng 3-5% tiềm năng của não bộ, còn ở thiên tài Albert Einstein là 10%. Chính vì thế, việc tìm ra khả năng sản sinh tối đa tiềm năng của não bộ sẽ là cách để tạo ra những thiên tài. Giống như việc các nhà công nghệ gen di truyền đã kích hoạt sự phát triển của cây cà chua bằng ánh sáng đỏ vào đúng thời điểm, khiến cây cà chua phát triển khổng lồ trên nền sa mạc. Một sự kích hoạt não bộ của trẻ đúng thời điểm sẽ giúp sản sinh ra những thiên tài. Là một chuyên gia về Giáo dục sớm, bà Lại Thị Hải Lý đã áp dụng bí quyết của người Israel đối với cô con gái Bella, kết quả là bé biết nói từ lúc 6 tháng tuổi, 13 tháng tuổi đã biết đọc chữ và 15 tháng tuổi đã nói được 200 từ tiếng Anh, hiện giờ ở tuổi lên 4, bé đã có thể giao tiếp đơn giản bằng 6 thứ tiếng. Đại sứ Đinh Xuân Lưu và học giả Lại Thị Hải Lý hy vọng rằng tinh hoa của nền giáo dục Israel có thể được Việt Nam áp dụng để tạo đà cho một thế hệ trẻ Việt Nam trí tuệ cao trong tương lai.

Năm 1980, Liên Hợp Quốc đã nghiên cứu Giáo dục sớm toàn cầu, và phương án 0 tuổi. Các nhà nghiên cứu đã sớm nhận ra rằng, quá trình hình thành não bộ được sớm hình thành từ những năm đầu đời khi còn là bào thai trong bụng mẹ và phát triển mạnh mẽ nhất ở độ tuổi từ 0-6 tuổi, trong đó Thời kỳ vàng để phát triển trí tuệ là trước 3 tuổi. Tổng thống Obama dự định chi 7 tỷ USD cho giáo dục sớm trong 10 năm tại Hoa Kỳ. Trung Quốc cũng đã lên chiến dịch 20 năm (2000-2020) để bá chủ thế giới về tiềm năng con người qua giáo dục sớm 0-6 tuổi. Ở Việt Nam, phương pháp giáo dục sớm cũng được các nhà giáo dục đầu ngành nghiên cứu đưa vào áp dụng để tạo ra một thế hệ trẻ có trí tuệ phát triển cao trong tương lai.

Nguyễn Vân

Bố mẹ không thể bỏ qua 5 dấu hiệu cảnh báo trẻ mắc tự kỷ

Theo Huffington Post, việc chẩn đoán những dấu hiệu sớm trẻ mắc chứng tự kỷ rất quan trọng để điều trị hiệu quả giúp một đứa trẻ phát triển các kỹ năng nhận thức và hoạt động trong cuộc sống.

Tiến sĩ Paul Wang, người đứng đầu nghiên cứu y học cho các tổ chức khoa học và vận động tự kỷ cho biết bạn càng bắt đầu sớm, kết quả lâu dài càng hiệu quả. Tuy nhiên, các rối loạn này thường xuất hiện khi trẻ được 12-18 tháng tuổi, có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau. Điều này có thể khiến các bậc cha mẹ khó xác định. Trên thực tế, khoảng 50% ông bố bà mẹ không quen với những dấu hiệu sớm của bệnh tự kỷ.

Dưới đây là 5 dấu hiệu ban đầu của bệnh tự kỷ mà các chuyên gia khuyến cáo các bậc phụ huynh nên biết.

Trẻ không phản ứng khi được gọi tên

Trẻ tự kỷ thường không phản ứng khi được gọi tên, trong khi bé phát triển bình thường sẽ phản ứng với tên của mình bằng cách hướng sự chú ý vào người gọi. Chỉ có 20% trẻ được chẩn đoán mắc bệnh tự kỷ có thể phản ứng khi được gọi tên.

Trẻ không tham gia vào cuộc vui chung

Phát hiện sớm dấu hiệu trẻ tự kỷ sẽ giúp việc điều trị hiệu quả hơn (Ảnh minh họa: Internet)

Cùng chơi là dấu hiệu sớm của kỹ năng ngôn ngữ, bởi nó cho thấy khả năng chia sẻ điều gì đó của trẻ với người khác. Chẳng hạn như, một đứa trẻ bình thường nhìn thấy một chiếc máy bay trên bầu trời, sau đó quay lại nhìn mẹ, rồi lại nhìn chiếc máy bay như muốn chỉ cho người mẹ thứ mà mình thấy. Trong khi đó, trẻ tự kỷ sẽ không hay nhìn theo hướng chỉ tay của người khác, không quan sát từ đồ vật sang người, cũng không khoe hoặc chỉ đồ vật cho người khác.

Tiến sĩ Connie Kasari, giáo sư tâm thần học, người đang thực hiện một thử nghiệm để kiểm tra tác động của việc can thiệp sớm với trẻ mắc chứng tự kỷ cho biết trẻ em biết chia sẻ một chủ đề, có phản ứng nhanh thực sự sẽ học nói nhanh hơn.

Không bắt chước hành vi của người khác

Trẻ tự kỷ ít có khả năng bắt chước các hành động và cử chỉ của người khác như mỉm cười, vẫy tay hay vỗ tay so với các trẻ bình thường.

Không tham gia vào các trò chơi giả vờ

Trẻ em bình thường rất thích các trò chơi giả vờ như làm "mẹ" cho búp bê, giả vờ một quả chuối là chiếc điện thoại...Điều này thường xuất hiện ở thời điểm trẻ được khoảng 2-3 tuổi. Tuy nhiên, trẻ mắc chứng tự kỷ ít có khả năng tham gia vào các trò chơi này.

Tiến sĩ Kasari cho biết trẻ tự kỷ chú ý đến các đối tượng khác nhau, nhưng không có trí tưởng tượng phong phú với các đối tượng đó.

Không đáp ứng cảm xúc

Trong khi trẻ bình thường rất nhạy cảm với cảm xúc của người khác, những em bé bị bệnh tự kỷ thường không phản ứng với nụ cười của người khác, hay khóc khi nhìn thấy một đứa trẻ khác khóc...

(Theo Zingnews)

Tính nhút nhát ở trẻ em: Bố mẹ lơ là, con thiệt thòi!

Sự nhút nhát về lâu dài có thể tước đi nhiều cơ hội trong cuộc sống của trẻ. Trẻ rụt rè có nguy cơ trở thành những người lớn nhút nhát nếu không được khắc phục sớm. Bố mẹ hoàn toàn có thể giúp trẻ điều chỉnh và vượt qua tính nhút nhát. Còn nếu sự nhút nhát của trẻ kéo dài và trầm trọng sẽ phải cần đến sự hỗ trợ của các chuyên gia tâm lý. 

Một đứa trẻ nhút nhát luôn lo âu hoặc rụt rè mỗi khi giao tiếp với người khác hoặc khi rơi vào tình huống lạ lẫm. Bé cảm thấy gượng gạo và căng thẳng mỗi khi trở thành trung tâm của sự chú ý, chẳng hạn như khi đứng trước đám đông. Trẻ nhút nhát chỉ cảm thấy an toàn khi quan sát mọi hoạt động từ bên ngoài chứ không thích tham gia.

Bảo vệ con mình bằng tình yêu thương thực sự giúp trẻ không nhút nhát

Thế nào là nhút nhát?

Trẻ em được xem là nhút nhát khi các em không chịu hòa đồng và tham gia các hoạt động chung với bạn bè đồng trang lứa, mặc dù trong lòng các em rất muốn. Trẻ nhút nhát có thể có những biểu hiện như sau:

- Không chịu nói chuyện hay trả lời câu hỏi của người khác, dù đó là những câu hỏi rất đơn giản hoặc rõ ràng.

- Không thích chơi đùa và tham gia các hoạt động tập thể. 

- Không thích ra chơi ở những không gian công cộng, đông người hoặc thoáng rộng (như sân trường chẳng hạn), trừ phi đi với một người thực sự thân thiết. 

- E ngại mỗi khi được người khác quan tâm chú ý, kể cả khi đó là sự chú ý tích cực.

 Nguyên nhân của sự nhút nhát

Hầu hết trẻ nhỏ từ 6 tháng đến 3 tuổi đều “nhút nhát”, vì thế giới xung quanh còn quá mới mẻ và lạ lẫm với chúng, và các bé sẽ có xu hướng gần gũi với những người thân quen nhất. Sự nhút nhát ở giai đoạn này là bình thường trong quá trình phát triển của trẻ. Và theo lẽ tự nhiên, khi trẻ được 3 hoặc 4 tuổi, bé sẽ bắt đầu có nhu cầu vui chơi và tương tác với bạn bè đồng trang lứa. 

Trẻ em nhút nhát kéo dài có thể do một hay nhiều nguyên nhân, bao gồm:

Di truyền: cấu trúc gen của trẻ có những yếu tố gây ra tính nhút nhát được thừa hưởng từ bố mẹ.   

Bản tính: những em bé nhạy cảm quá mức hoặc dễ hoảng sợ có nhiều nguy cơ nhút nhát kéo dài hơn các trẻ khác khi lớn lên.

Bắt chước người lớn: trẻ con học hỏi bằng cách bắt chước hành vi của những người lớn xung quanh chúng, mà gần gũi nhất chính là phụ huynh. Bố mẹ có tính cách nhút nhát cũng có thể vô tình truyền tính cách này cho con mình thông qua các hoạt động hàng ngày.  

Do mối quan hệ gia đình: trẻ em thiếu tình thương của bố mẹ hoặc không được chăm sóc thường xuyên trong gia đình sẽ dễ rơi vào trạng thái lo âu và trở nên nhút nhát. 

Sống khép kín: những trẻ em không được tạo điều kiện tiếp xúc với cộng đồng hoặc thế giới bên ngoài trong những năm đầu đời sẽ dễ trở nên nhút nhát do thiếu hụt các kỹ năng giao tiếp và tương tác với mọi người.

Thường xuyên bị chê bai: những đứa trẻ hay bị chọc ghẹo hoặc ức hiếp bởi bạn bè hoặc người thân trong gia đình như bố mẹ, anh chị em, họ hàng... cũng sẽ có xu hướng nhút nhát và dễ hoảng sợ.    

Sợ thất bại: nhút nhát cũng thường xuất hiện ở những trẻ em được người lớn kỳ vọng quá nhiều, nhất là khi những kỳ vọng đó vượt ngoài khả năng của trẻ. Trẻ sẽ trở nên rụt rè, không dám làm gì cả vì sợ hỏng việc.

 Nhút nhát: lợi bất cập hại

Thực chất, tính cách nhút nhát ở trẻ em cũng có những ưu điểm nhất định, bao gồm:

• 
• 

- Rất nhiều trẻ em nhút nhát là học sinh khá giỏi, nhờ vào khả năng tập trung cao. Các bé có thể học bài một mình và không cần bảo ban.

- Trẻ em nhút nhát cũng thường rất ngoan hiền và cư xử lễ phép, vì chúng không muốn dây dưa với rắc rối.

- Cũng do tính cách ngoan hiền dễ bảo, trẻ nhút nhát thường được người lớn yêu thương quý mến hơn cả.

- Trẻ em nhút nhát được nhiều bạn bè quan tâm và chơi chung, vì các em không ngỗ nghịch hay hiếu động như nhiều bé khác.

- Trẻ nhút nhát rất vâng lời và biết lắng nghe.

 Tuy nhiên, những lợi ích trên chỉ mang tính ngắn hạn. Nếu tình trạng nhút nhát kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm, các em có thể bị thiệt thòi nhiều mặt trong cuộc sống, chẳng hạn như:

- Trẻ nhút nhát thường cô độc và không có nhiều niềm vui.

- Các em khó hòa đồng với mọi người xung quanh, nên cũng thường ít bạn bè.

- Trẻ em nhút nhát có nhiều nguy cơ sút giảm lòng tự trọng, cảm thấy bản thân mình không có giá trị. Các em khó lòng phát huy những tài nghệ hoặc kỹ năng tiềm ẩn vì lo sợ bị người khác phán xét.

- Do ngại giao tiếp, nên trẻ nhút nhát thường dễ bị bỏ quên, không được người lớn quan tâm đầy đủ. 

- Sự nhút nhát hoặc lo sợ thường xuyên có thể gây stress, dẫn đến các vấn đề về thể chất như đau dạ dày hoặc nhức đầu. Về lâu dài, trẻ có nguy cơ mắc phải những chứng tâm lý nghiêm trọng hơn như chứng dễ hoảng sợ, các bệnh sợ xã hội hay sợ đám đông. 

- Trẻ nhút nhát thường đánh mất nhiều cơ hội tốt để rèn luyện bản thân và phát triển các kỹ năng sống, từ đó các em sẽ dễ gặp thất bại trong cuộc sống khi lớn lên.

Bố mẹ cần phải làm gì để khắc phục tính nhút nhát của trẻ?

Khi trẻ con nhút nhát, điều tốt nhất mà các ông bố bà mẹ có thể làm chính là bảo vệ con mình bằng tình yêu thương thực sự:

Tuyệt đối không bao giờ “dán nhãn” bé là người nhút nhát: những sự phán xét hay áp đặt của bố mẹ có tác động rất lớn đối với con trẻ, thậm chí gây ảnh hưởng lên cả cuộc đời chúng về sau. Nếu bố mẹ cho rằng con mình nhút nhát và trẻ biết được điều đó, bé sẽ tin đó là sự thật, và sẽ không có động lực để cố gắng khắc phục.

Bố mẹ hãy làm gương: nếu phụ huynh là những người sống hòa đồng và cư xử thân thiện với mọi người xung quanh, con cái sẽ học tập được điều đó. Còn bố mẹ có tính hay lo âu sẽ khiến cho trẻ có cảm giác thế giới này là một nơi đáng sợ, và bé sẽ trở nên rụt rè hơn. Bố mẹ cần đảm bảo con mình được chăm sóc và vây quanh bởi những người sống tích cực, để trẻ tiếp nhận và học hỏi thái độ sống tích cực đó từ từ.

Học hỏi từ các ông bố bà mẹ khác về cách chăm sóc trẻ nhút nhát, để từ đó xem lại rằng mình đã chăm con một cách hợp lý hay chưa.

Đừng kỳ vọng quá cao ở trẻ. Làm như thế, trẻ sẽ nhận ra rằng mình có cố gắng đến đâu thì bố mẹ cũng không bao giờ hài lòng. Từ đó, bé sẽ càng rụt rè và nhút nhát hơn nữa.

Khuyến khích trẻ rèn luyện một thú vui lành mạnh nào đó mà bé thích. Khi đã có một thú vui nhất định, bé sẽ học cách làm quen và tương tác với những bạn khác có cùng sở thích, và tự mình nâng cao các kỹ năng của bản thân. Về phần bố mẹ, hãy thật lòng khen ngợi bé vì những thành quả hoặc tiến bộ mà bé đạt được - dù là nhỏ nhất - trong mọi hoạt động của trẻ.

Đối với trẻ nhút nhát ở lứa tuổi dậy thì, các bậc cha mẹ có thể cho các em tham gia các khóa học về kỹ năng sống để rèn luyện sự tự tin.

Trong trường hợp mà bố mẹ đã nỗ lực hết mình, ứng dụng các biện pháp trên nhưng vẫn không hiệu quả, hãy tìm đến các chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ.

PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN

(Tổng hợp từ Internet)

5 mẹo nhỏ giúp mẹ cho con ăn dặm kiểu Nhật thành công

Trẻ em Nhật dường như rất ngoan ngoãn, độc lập và đặc biệt cha mẹ không bao giờ phải vất vả đi rong cho con ăn. Bí quyết của họ là ở chỗ rèn luyện thói quen ăn uống cho con ngay từ giai đoạn ăn dặm.

1. Xác định rõ quan điểm và tâm lý

Trước khi bé bắt đầu ăn dặm, cả gia đình cần xác định rõ quan điểm cũng như tâm lý. Mọi người đều yêu quý bé, tuy nhiên, không nên coi chúng là trung tâm vũ trụ để ngăn những mâu thuẫn có thể xảy ra giữa người lớn về cách chăm con.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, gia đình bạn nên xác định rõ quan điểm và tâm lý.

Trong quá trình ăn dặm, bao gồm cả ăn dặm kiểu Nhật, Pháp, Mỹ… đôi khi trẻ không hợp tác và đôi khi chúng lại rất dễ bảo, vì thế bạn nên xác định trước là sẽ có những khó khăn.

2. Xác định cách chọn thực phẩm rõ ràng

Nguyên tắc của ăn dặm kiểu Nhật là chú trọng các thực phẩm tự nhiên hoặc thực phẩm được nuôi trồng như: rau, củ, quả, cá, thịt… Đồ ăn đóng gói như thực phẩm đóng hộp, giăm bông, gia vị được khuyến cáo không nên cho trẻ ăn.

Nguyên tắc ăn dặm kiểu Nhật là thực phẩm tự nhiên và các loại rau, củ, quả, thịt, cá.

Do đó, chọn phương pháp ăn dặm kiểu Nhật là chọn kiểu ăn không vị, hương vị của súp được tạo ra từ rau, củ hoặc “dashi” (một loại cá bào và rong biển). Trước tiên, bạn có thể cho trẻ ăn không vị rồi sau đó thay đổi thì sẽ dễ dàng hơn. Nếu bạn cho trẻ ăn đồ có hương vị phong phú, chúng sẽ không chịu khi bạn chuyển sang đồ ít hương vị (đặc biệt là rau).

Người Nhật kỳ vọng điều gì ở trẻ? Trước tiên, họ hy vọng con phát triển bình thường và không muốn chúng bị béo phì. Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật bao gồm rất nhiều rau xanh, cân bằng giữa tinh bột, protein và vitamn, đặc biệt là ít protein (giai đoạn bé 12-18 tháng, chỉ nên ăn nhiều nhất 20 grams protein). Họ không để tâm trẻ ăn nhiều đường hay sữa. Những đứa trẻ Nhật không béo, nhưng chúng khỏe mạnh, vui vẻ và độc lập.

Thực đơn của người Nhật gồm nhiều rau và cân bằng giữa tinh bột, protein và vitamin

Thứ hai, qua việc ăn dặm, người Nhật có thể giáo dục con về việc ăn uống. Trẻ sẻ biết cách nhai và có ý thức trong ăn uống, biết cách hỏi , từ chối hay khẳng định ý kiến bản thân. Nếu các mẹ muốn trẻ đạt được điều này, họ phải trải qua một thời kỳ không dễ dàng.

Một số trẻ biết cách nhai, chúng không ngậm thức ăn trong miệng và chúng ngồi một chỗ trong cả bữa. Tuy nhiên, chúng phản ứng quyết liệt khi cha mẹ không cho ăn nữa hoặc nếu đó là món không đúng khẩu vị. Vì thế, cha mẹ rất vất vả khi cho con ăn.

Nhiều bà mẹ thấy con hơi nhỏ, họ cho trẻ ăn dặm, hy vọng bé ăn nhiều hơn và sẽ tăng cân. Tại sao cần ăn dặm? Đó là vì cơ thể cần được cung cấp thêm các dưỡng chất theo độ tuổi. Một nhu cầu hoàn toàn tự nhiên mà qua đó giúp trẻ thực hành thói quen ăn uống trong tương lai.

Thực tế, cơ thể cần cung cấp đầy đủ dưỡng chất thông qua ăn dặm từ giai đoạn 9 tháng tuổi. Do đó, ăn dặm kiểu Nhật bắt đầu từ tháng thứ 5,6,7,8 nhằm mục đích giúp bé làm quen với thức ăn, thực phẩm thô và hình thành thói quen. Khi trẻ có thói quen ăn uống tốt, một số sẽ ăn nhiều, một số sẽ ăn ít và chúng sẽ thích hay không thích những món nhất định.

3. Ăn dặm kiểu Nhật không có nghĩa là bạn phải dùng nguyên liệu Nhật

Thay vì dùng xương để nấu canh, người Nhật dùng dashi chứa nhiều can-xi. Ăn dặm kiểu Nhật là phương pháp cho phép bé ăn thô vào những thời điểm nhất định. Bạn hoàn toàn có thể dùng các loại nguyên liệu phù hợp với nơi mình sinh sống.

4. Theo phương pháp ăn dặm kiểu Nhật, các mẹ sẽ để bé ăn từng món riêng biệt?

Điều này hoàn toàn không đúng. Nó chỉ đúng khi bạn tập cho bé ăn dặm lần đầu. Khi đó, bạn cần nhận dạng khẩu vị của con. Vì thế, thay vì nấu nhiều thực phẩm với nhau, mùi vị sẽ không rõ ràng, bạn nên để con ăn từng món riêng. Canh là canh, rau là rau. Trẻ nên thử tất cả các hương vị từ không vị, có mùi cho đến hơi chua.

Bạn nên cho bé làm quen với các loại hương vị riêng biệt.

Khi trẻ đã quen với các loại thực phẩm, mẹ có thể nấu món kết hợp. Tuy nhiên, nếu nếu mẹ muốn trẻ ăn không vị, tất cả các loại đồ ăn (kể cả hoa quả…) cũng là loại không vị. Nếu món ăn dặm là không vị, nhưng hoa quả tráng miệng lại ngọt thì sẽ phản tác dụng. Trong lần đầu tiên khi cho con ăn không vị, bạn nên làm giảm nhẹ các món có mùi vị đậm. Ví dụ, bạn có thể trộn hoa quả với sữa chua để giảm vị ngọt quả quả.

Các bà mẹ Nhật cảm thấy việc nấu ăn cho con khá đơn giản, chỉ là sự kết hợp của rau củ, có thể ăn riêng hoặc chế biến lẫn. Để giúp trẻ thích ăn cơm, họ thường bắt đầu từ cháo trắng.

Để giúp trẻ ăn cơm họ bắt đầu bằng việc ăn cháo trắng.

5. Tôn trọng con

Bạn nên coi bé như những thành viên khác trong gia đình. Không phải chỉ ăn no là đủ mà cũng cần chú ý đến cảm nhận của trẻ. Mỗi bé có tính cách khác nhau, và sẽ thay đổi tùy từng thời kỳ. Mẹ cần nắm bắt được điều này và điều chỉnh cho phù hợp.

Với phương pháp ăn dặm kiểu Nhật, bạn có thể cho con ăn thô, nhưng sẽ cần rất nhiều sự kiên nhẫn và quyết tâm. Bạn không nên bị phân tâm bởi những câu chuyện như bé A, bé B ăn như này, như kia. Chúng ta sẽ phải thử và điều chỉnh thường xuyên mức độ thô của đồ ăn phù hợp với con và không nên nóng vội. Các mẹ nên chuẩn bị tâm lý rằng đây sẽ là khoảng thời gian vất vả, tuy nhiên dần dần trẻ sẽ học được những gì bạn dạy. Đừng để mình căng thẳng mà làm ảnh hưởng đến con. Bạn cần vui vẻ thoái mái để giúp con vượt qua giai đoạn này.

Bạn cần có sự kiên nhẫn và quyết tâm khi cho con ăn dặm.

Một yếu tố khác của việc tôn trọng con là cách cho ăn. Không khí, khung cảnh và màu sắc là những nhân tố ảnh hưởng tới việc ăn uống của con. Mỗi mẹ sẽ có cách riêng vì nó phụ thuộc vào đặc điểm từng trẻ. Bất cứ ai cũng có thể trở thành nghệ sỹ và khiến trẻ vui vẻ, ăn uống ngon lành.

(Theo Tri thức trẻ)

Cấp cứu đuối nước, cần làm gì?

Vừa qua, trong một thời gian ngắn trên địa bàn một số tỉnh như Nghệ An, Đồng Nai, Đăk Lăk, Hà Nội, Nam Định, Quảng Nam và một số tỉnh thành khác liên tục xảy ra tình trạng trẻ đuối nước. Vì vậy, trẻ đuối nước ở ao, hồ, sông suối đang là vấn đề đáng báo động đối với gia đình, nhà trường và xã hội, cần có biện pháp phòng ngừa.

Trẻ đuối nước: chuyện khổ lắm, biết rồi, vẫn phải nhắc lại

Cứ mỗi dịp mùa hè đến, khi học sinh được nghỉ học, tình trạng trẻ em bị đuối nước lại có chiều hướng gia tăng. Nhiều vụ đuối nước do trẻ tắm ở ao, hồ, sông, suối không có sự giám sát của người lớn đã xảy ra một cách thương tâm. Vụ đuối nước vừa xảy ra trên địa bàn Hà Nội khiến 2 học sinh thiệt mạng là một ví dụ điển hình, rồi đến 8 em học sinh ở Nam Định bị đuối nước. Người dân khi nghe tiếng kêu cứu đã cứu được 7 em, còn 1 em mất tích mới tìm thấy xác... Ở nước ta, theo thống kê thì tỷ lệ đuối nước chiếm khá cao trong các loại thương tích ở trẻ, đặc biệt đuối nước xảy ra vào những tháng các cháu nghỉ hè do ít được quan tâm của gia đình hoặc nhà trường. Trẻ chết đuối xảy ra bất cứ lúc nào và bất cứ đâu chỉ cần lơ là là mọi chuyện có thể xảy ra một cách đáng tiếc. Trẻ đuối nước có liên quan đến gia đình, nhà trường và xã hội cũng như đặc điểm thời tiết khí hậu, địa lý của nước ta. Đặc biệt, vùng đồng bằng sông Cửu Long nước ta do kênh rạch chằng chịt, mùa nước nổi, mùa mưa lũ là nguyên nhân gây hiện tượng đuối nước gia tăng, đặc biệt là trẻ em. Ngoài ra, những gia đình có điều kiện thì vào dịp hè thường cho con em mình đi tắm biển nhưng nếu thiếu sự kèm cặp của gia đình thì tai nạn đuối nước cũng luôn rình rập. Ở những vùng miền núi thường có các suối sâu, thậm chí vực thẳm là những nơi thu hút trẻ đến tắm, rửa, đùa nghịch nên cũng hay xảy ra đuối nước. Vùng nông thôn, thành thị, đặc biệt là các địa phương đang đô thị hóa có nhiều ao, hồ mới xuất hiện kích thích sự tò mò trẻ đến tắm, bơi. Một nguyên nhân cũng thường gặp ở nước ta là một số gia đình vì phải lo mưu sinh hoặc đông con không kiểm soát được để trẻ tự do bơi lội dẫn đến đuối nước một cách bất ngờ.

Hà hơi thổi ngạt cấp cứu trẻ bị đuối nước.

Cần phải làm gì?

• 
• 

Bất kỳ ai nếu thấy có người bị đuối nước cần kêu gọi mọi người cùng giúp sức để nhanh chóng đưa người đuối nước lên bờ càng nhanh càng tốt. Nếu người không biết bơi mà nước sâu thì cần phải hết sức cẩn thận, nếu vội vàng nhảy xuống để cứu người bị đuối nước, đôi khi ngay cả bản thân mình cũng không thoát ra được. Trong trường hợp này nếu có một chiếc sào, gậy hoặc sợi dây dài quẳng ra vị trí người đuối nước đang chơi vơi để họ bám vào rồi kéo thật nhanh đưa lên bờ. Nếu người biết bơi thì nhanh chóng xuống nước để kéo người bị hại lên bờ (nắm tóc, áo, quần, tay, chân ...).

Khi đã lên khỏi mặt nước thì cần tát vào má nạn nhân vài tát để gây phản xạ hồi tỉnh. Ngay sau đó cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ hay lên thuyền, đặt nạn nhân đầu nghiêng sang một bên cho nước trong miệng, họng, phổi chảy ra. Tại đây cần cởi quần áo ướt của nạn nhân rồi hô hấp nhân tạo, hà hơi thổi ngạt càng nhanh càng tốt (nếu có người khác hỗ trợ thì càng thuận lợi). Nên nhớ rằng cấp cứu ban đầu là hết sức quan trọng, chạy đua với tử thần. Tiến hành bằng cách dùng hai ngón tay (ngón cái và ngón trỏ) bịt mũi nạn nhân và hà hơi trực tiếp vào miệng, đồng thời dùng gạc, khăn móc hết đờm, dãi trong mồm để khai thông đường thở.

 Nếu sờ tay vào động mạch cổ thấy không đập thì phải xoa bóp tim ngoài lồng ngực bằng cách dùng hai tay chồng lên nhau rồi đặt lên lồng ngực ép lồng ngực. Nếu chỉ có một người làm cấp cứu thì cứ 2- 3 lần hà hơi thì ép lồng ngực 10 - 15 nhịp. Trong trường hợp có 2 người cùng cấp cứu thì một người hà hơi, người kia xoa bóp tim ngoài lồng ngực. Phải kiên trì thực hiện cho đến khi nạn nhân thở được, mạch đập trở lại. Khi thấy nạn nhân đã tỉnh, thở được, mạch đập trở lại thì kê cao vùng vai bệnh nhân để đề phòng ngạt trở lại do đờm, dãi, chất nôn gây ra. Chỉ được ngừng hô hấp nhân tạo và xoa bóp tim ngoài lồng ngực khi đã sau hai giờ mà không thấy hy vọng gì. Ngược lại, khi hô hấp nhân tạo và xoa bóp tim ngoài lồng ngực có kết quả thì khẩn trương gọi xe cấp cứu ngay để cùng hỗ trợ và chuyển đến bệnh viện điều trị kịp thời khi nạn nhân tỉnh lại.

Biện  pháp phòng đuối nước

Trong kỳ nghỉ hè nếu không có sự giám sát của gia đình thì nguy cơ đuối nước luôn rình rập các em. Trong thời gian này, việc giáo dục trẻ và ngăn chặn không để trẻ tắm sông, suối, ao, hồ gây đuối nước càng trở nên cấp bách. Cần tuyên truyền rộng khắp cho toàn dân những vùng có nguy cơ cao đuối nước để tuân thủ các nguyên tắc phòng đuối nước như cấm trẻ chơi đùa, tắm ở vùng ao, hồ, sông, suối, kênh, rạch mà không có người lớn kèm cặp.

ThS.  BS. Mai Hương

Khen ngợi và khích lệ sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ

Cuộc nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trường đại học Chicago và Standford (Mỹ) thực hiện đã phát hiện ra rằng việc khen ngợi và khích lệ sẽ giúp trẻ sẵn sàng đối mặt với thách thức, nhận biết khó khăn và tự giải quyết được vấn đề sau này.

Ảnh minh họa ( nguồn: internet )

Các nhà khoa học cho biết, cách khen ngợi và khích lệ trẻ thông qua câu tán dương của người thân chẳng hạn như: con là một đứa trẻ ngoan, con đã làm việc hết mình, con đã làm một việc tốt, con là đứa trẻ thông minh, con rất tốt bụng… rất có ích cho sự phát triển thái độ trẻ sau này.

Elizabeth Gunderson - Giáo sư tâm lý học tại Trường đại học Temple (Mỹ), trưởng nhóm nghiên cứu cho biết: “Tán dương những nỗ lực, hành động và việc làm của trẻ sẽ mang lại nhiều ích lợi về lâu dài cho trẻ”.

Minh Trang(Theo Time)